Powikłania cukrzycy

Wieloletnia, nieleczona lub źle leczona cukrzyca prowadzi do wielu groźnych powikłań. Powikłania cukrzycy występują u wszystkich pacjentów. Celem leczenia jest zapobieganie im oraz poprawa jakości życia osób chorych. Tu najważniejszą rolę odgrywa ścisła kontrola glikemii (stężenia glukozy we krwi), leczenie nadciśnienia tętniczego, zaburzeń lipidowych oraz leczenie objawowe zapobiegające doraźnym problemom takim jak zakażenia, ból, zaburzenia ukrwienia. Chorzy o dobrze wyrównanej cukrzycy są w znacznie mniejszym stopniu zagrożeni przewlekłymi powikłaniami.

Wysoki poziom cukru we krwi, utrzymujący się przez długi czas, przyczynia się do uszkodzenia naczyń krwionośnych i tętnic. To z kolei prowadzi do zaburzenia ukrwienia i uszkodzeń wielu narządów wewnętrznych. Konsekwencjami tego procesu są właśnie przewlekłe powikłania cukrzycy takie jak: neuropatia, retinopatia czy nefropatia.

Neuropatia

3d rendered illustration of the male nerve systemNeuropatia cukrzycowa czyli uszkodzenie nerwów to najczęstsze przewlekłe powikłanie cukrzycy. Stwierdzana jest aż u ok 80% pacjentów z cukrzycą typu 2. Nie tylko istotnie obniża komfort życia chorego ale przede wszystkim stwarza wiele zagrożeń. Odpowiada nawet za 50 – 75% nieurazowych amputacji kończyn. Wyróżniamy neuropatię autonomiczną (obejmującą narządy wewnętrzne czyli np. powikłania sercowo – naczyniowe, neuropatię układu pokarmowego i moczowego) oraz neuropatię obwodowa.

Co powinno nas zaniepokoić? Typowymi objawami są ból i przeczulica, mrowienia i drętwienia, niedowłady, obniżenia czucia temperatury, bólu, dotyku, chory ma uczucie noszenia skarpetek lub rękawiczek. Objawy nasilają się zwłaszcza w nocy, przez co u chorych pojawiają się kłopoty ze snem. Przebieg neuropatii cukrzycowej jest jednak indywidualny i nieprzewidywalny a objawy kliniczne zwłaszcza w początkowym okresie niecharakterystyczne. Przez wiele miesięcy może przebiegać skrycie i być nierozpoznana przez chorych i lekarzy.

Do czynników sprzyjających powstawaniu neuropatii zaliczamy przede wszystkim źle wyrównaną cukrzycę, długi czas jej trwania, nadciśnienie tętnicze, wiek, czynniki immunologiczne, niedobór witamin z grupy B i występowanie chorób towarzyszących nawet nie związanych z cukrzycą. Istotny wpływ mają tutaj również takie czynniki jak styl życia i nawyki żywieniowe np. palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu oraz nadmiar niektórych leków.

O rozpoznaniu neuropatii cukrzycowej decyduje badanie podmiotowe w którym istotne są skargi pacjentów na zmiany w układzie czucia, badanie przedmiotowe w tym badania czucia wibracji oraz wykazujące upośledzenie szybkości przewodzenia. Leczenie neuropatii, zwłaszcza w zaawansowanych przypadkach jest trudne i często nieskuteczne. Z tego powodu bardzo ważną rolę dogrywają działania profilaktyczne w tym wczesne wykrywanie cukrzycy, kontrola glikemii i utrzymywanie jej na odpowiednim poziomie jak również dieta i odpowiedni tryb życia.

Stopa cukrzycowa

woman checks her aching footTo wszelkie owrzodzenia lub zniszczenia tkanek głębokich stopy u chorych na cukrzycę. Zbyt wysoki poziom glukozy we krwi, utrzymujący się przez dłuższy czas prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Z powodu niedokrwienia tkanek stopy dochodzi do zaburzeń ich czynności i niedotlenienia. W efekcie dochodzi do zmniejszenia czucia, słabszego odczuwania bólu, temperatury, a jednocześnie wystąpić mogą nasilone uczucie pieczenia, mrowienia, drętwienia. Pojawiają się ograniczenia ruchomości stawów, deformacje, owrzodzenia, odciski.

Dlaczego zespół stopy cukrzycowej jest tak niebezpieczny? Problemem jest to, że dla pacjenta, który nie odczuwa bólu nawet rozległe skaleczenia, rany, odciski spowodowane złym obuwiem mogą pozostać długo nie zauważone. Jednocześnie wysoki poziom glukozy we krwi powoduje że wszelkie rany i urazy goja się znacznie gorzej i dłużej niż u osób zdrowych, prowadząc do trudno gojących się owrzodzeń. Niestety nieodpowiednio leczone, długotrwałe owrzodzenia mogą prowadzić do nieodwracalnych deformacji i martwic stopy, a to kończy się często amputacją.

Nefropatia

nefropatiaNefropatia to przewlekła choroba nerek. Towarzyszy ona różnym schorzeniom ale najczęstszą przyczyną nefropatii jest cukrzyca, powodująca nefropatię cukrzycową. Jest ona późnym powikłaniem cukrzycy, rozwija się u 25-40% cukrzyków.

Jej przyczyną są uszkodzenia kłębuszków nerwowych spowodowane przewlekłą hiperglikemia w przebiegu cukrzycy. U osób chorych na cukrzycę, po pewnym czasie dochodzi do zaburzeń filtracji i zmian w nerkach. W moczu zaczyna pojawiać się coraz więcej cząsteczek białka (albuminy). Jest to najwcześniejszy, niestety niewidoczny objaw uszkodzenia nerek w cukrzycy. Zjawisko nosi nazwę mikroalbuminurii i nie jest wykrywana w rutynowym badaniu moczu. Dlatego każdy chory po 10 latach cukrzycy powinien wykonywać test na mikroalbuminurię oraz stosować odpowiednią profilaktykę. Późniejsze objawy jakie może zaobserwować u siebie chory to obrzęki (początkowo głównie kostek, potem nawet całego ciała), wodobrzusze (płyn zbiera się w jamie otrzewnej), duszności, pieniący się mocz, osłabienie, łatwiejsze męczenie się , brak apetytu. Zaniepokoić powinno nas również nadciśnienie tętnicze oraz wzrost kreatyniny i mocznika we krwi.

W grupie osób szczególnie zagrożonych zachorowaniem na nefropatię są chorzy u których oprócz cukrzycy występuje także nadciśnienie tętnicze, które nie dbają o utrzymywanie właściwego stężenia glukozy we krwi oraz palący papierosy.

Postępowanie lecznicze polega głównie na poprawie kontroli cukrzycy, podawaniu leków nefroprotekcyjnych oraz utrzymaniu ciśnienia tętniczego na odpowiednim poziome. Jest to poważna choroba której nie można lekceważyć. Jeżeli nie podjęte zostanie odpowiednie leczenie zmierzające do jej wyleczenia lub przynajmniej opanowania przyczyn jej wystąpienia, nefropatia prowadzi do niewydolności nerek i uremii.

Retinopatia cukrzycowa

retinopatia-cukrzycowaRetinopatia cukrzycowa to choroba oka wywołana długotrwałą cukrzycą, początkowo zagrażająca utrata ostrości widzenia, a w późniejszym okresie nawet całkowita utratą wzroku. To zagrożenie dotyczy prawie każdego chorego na cukrzycę.

Wysoki poziom glukozy we krwi oraz wysokie ciśnienie tętnicze może powodować zwiększenie przepływu krwi. Dochodzi do uszkodzenia małych naczyń krwionośnych, które odżywiają siatkówkę. Uszkodzenie tych naczyń może wywołać krwotok. Uszkodzone komórki siatkówki zaczynają wydzielać specjalne substancje chemiczne, które powodują powstawanie nowych naczyń krwionośnych. Maja one większą tendencję do pękania i krwawień.

Krwawienie z naczyń siatkówki jest bezbolesne. W polu widzenia pojawia się jednak ciemna plamka, która zakłóca ostrość widzenia lub powoduje nagłą utratę wzroku. Po jakimś czasie krew zostaje wchłonięta i zdolność widzenia powraca (może to trwać kilka tygodni lub miesięcy). Dodatkowo u chorego może występować nieostre widzenie, słabe widzenie w ciemności lub wydłużony czas przystosowania do widzenia w jasno oświetlonych lub przyciemnionych pomieszczeniach.

Retinopatię cukrzycową stwierdza okulista. Każdy chorujący na cukrzycę powinien pamiętać o regularnych badaniach oczu pod kątem krwawień i nieprawidłowego rozrostu naczyń krwionośnych. Ryzyko zachorowania zwiększa się wraz z wiekiem. Według statystyk po 10-15 latach trwania choroby u 50% chorych stwierdza się objawy retinopatii, a po 20-25 latach już aż u 75-90%. Ryzyko zachorowania rośnie również przy wysokim poziomie cholesterolu, podczas ciąży i przy złej kontroli poziomu glukozy we krwi.

Aby zapobiec retinopatii cukrzycowej bądź spowolnić rozwój choroby, konieczna jest ścisła kontrola poziomu cukru we krwi, regularne badania profilaktyczne oczu (co najmniej raz w roku), rzucenie palenia (zwęża naczynia krwionośne) oraz ograniczenie spożycia alkoholu (zwiększa ciśnienie krwi).

Reklama